Bij bemiddeling is het "probleem" niet het belangrijkste.

Ik krijg vaak de vraag wat bemiddeling "is". De vraag is simpel, het antwoord minder. We kunnen natuurlijk de bepalingen van het Gerechterlijk Wetboek aanhalen, eraan herinneren dat de bemiddelaar een onafhankelijke, neutrale en onpartijdige derde partij is, dat hij of zij geen beslissingen neemt, maar ondersteuning biedt... Dat klopt allemaal, maar het gaat volledig voorbij aan de kern van de zaak.

Want wat deze concepten inhouden, is bovenal een ervaring: die van twee mensen, of een persoon en een instelling, of twee groepen mensen, die niet langer naar elkaar luisteren en die binnen een paar sessies weer met elkaar beginnen te praten. Deze realiteit is niet in tekst te vinden: ze wordt beleefd.

Als ik zou moeten samenvatten wat me na een aantal jaren als bemiddelaar het meest is opgevallen, dan zou het zijn dat mediation niet werkt omdat het de standpunten dichter bij elkaar brengt, maar omdat het de focus verlegt . Zolang elke partij vasthoudt aan haar eigen standpunt , blijft het conflict een machtsstrijd. De taak van de bemiddelaar is om de partijen geduldig terug te leiden naar wat ze nodig hebben – een fundamenteel onderscheid dat veertig jaar geleden al door Fisher en Ury werd geformuleerd en dat in elke sessie wordt bevestigd.

Dit is, naar mijn mening, wat verteld moet worden: vaker wel dan niet ligt de kern van het conflict niet in het expliciet benoemde onderwerp. Achter een geschil over middelen of arbitrage schuilen bijna altijd onuitgesproken behoeften : de behoefte om gehoord, erkend, geraadpleegd en gerespecteerd te worden in iemands rol. Zolang deze behoeften onuitgesproken blijven, zal geen enkele technische oplossing standhouden. Maar zodra deze behoeften erkend worden, lost het conflict zich vaak verrassend snel op.

Dit is ook wat bemiddeling onderscheidt van een simpel "gestructureerd gesprek": een veeleisend en gestructureerd proces, waarbij het essentiële element juist is om te horen wat woorden niet uitdrukken. In die zin is de kern van bemiddeling niet het probleem dat de partijen naar de mediator brengt.